De gemeenschappelijk uitgangspunten van het freinetonderwijs
- Het onderwijs wordt opgebouwd op basis van datgene wat leeft bij de leerlingen.
De kinderen hebben de wens te onderzoeken, tonen initiatieven en laten die in de groep horen; gezamenlijk wordt daar onder begeleiding van de leerkracht een plan op gemaakt.
- Het leerplan is gebaseerd op iets dat zinvol is om uit te zoeken.
De kinderen zoeken niets voor niets uit. Zo zijn ook zaken die nodig zijn maar niet een einddoel vormen - zoals bijvoorbeeld kunnen schrijven, kunnen spellen en een atlas kunnen hanteren - zinvol binnen de weg naar het doel. Het verhaal moet immers in de krant; de brief aan de burgemeester moet er goed uitzien en ik moet wel weten hoe ik moet fietsen..
- Het leren gebeurt tastenderwijs.
Door handelend te onderzoeken, zonder in de eerste plaats uitgelegd te krijgen hoe iets werkt, verwerft het kind echt inzicht.
- Opvoeding tot democratie.
Kinderen leren om samen op democratische basis hun groep/klas school te organiseren. Ze worden daardoor goed voorbereid op een democratische samenleving.
Freinetscholen Célèstin Freinet
Een freinetschool is een methodeschool die werkt volgens de pedagogie van Célestin Freinet (Frankrijk, 1896 - 1966) en is gegroeid op basis van een eigen klaspraktijk en ervaringsuitwisselingen van deze Franse onderwijzer|pedagoog met andere leerkrachten en beroemde pedagogen uit zijn tijd.
Freinetschool De Appeltuin te Leuven is de eerste freinetschool in Vlaanderen. Halfweg de jaren 90 startte het GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap ook met een eerste freinetschool, namelijk Freinetschool Triangel te Booischot. Nu telt het GO! een 30-tal freinetscholen, waaronder ook Freinetschool De Zwierezwaai.
Kenmerkend voor een freinetschool is het respect dat er is voor de mening en eigenheid van kinderen, ouders en medewerkers. Behandel iedereen met respect, dan word je zelf ook respectvol behandeld. De school is een coöperatieve leef- en werkplaats waar iedereen serieus wordt genomen en samen de verantwoordelijkheid wordt gedragen. De opvoeding is dan ook gebaseerd op gelijkwaardigheid en gedeelde verantwoordelijkheid.
In een freinetschool kan het kind gemotiveerd aan het werk, omdat hij zelf mee kan kiezen wat hij doet. Het kind wordt serieus genomen. De inhoud van datgene wat aan bod komt in de klas, wordt veelal bepaald door de ervaringen en belevingen van de kinderen. De groep - waar de leerkracht ook deel van uit maakt - zorgt er voor dat hier zinvol mee gewerkt kan worden.
Leren is niet opnemen wat anderen bedacht hebben, je leert pas echt als je al handelend experimenteel kunt zoeken en ontdekken en daar met anderen over kunt communiceren. De leraar bepaalt niet eenzijdig wat er gebeurt, maar de kinderen en de leerkracht plannen in democratisch|coöperatief overleg het werk. Geen school is dezelfde, dat geldt zeker voor freinetscholen. De overeenkomst zit in de uitgangspunten.
Freinet ontwikkelde heel wat werkvormen die deze uitgangspunten in de praktijk omzetten, ondertussen gekend als freinettechnieken. Het schrijven van en werken met 'Vrije tekst' is één van deze freinettechnieken. Vroeger was een drukpers het middel om het werk van kinderen te verspreiden. De drukpers wordt echter steeds meer ingehaald door de PC. ICT en de mogelijkheden daarvan nemen in een freinetschool een belangrijke plaats in. Toch wordt de drukpers niet afgezworen. Het is de manier om met een hele groep tesamen aan één tekst te werken.
Freinetleerkracht word je al doende en al zoekend en door regelmatig samenwerken en overleggen met collega's. Naast het realiseren van de freinettechnieken in de klaspraktijk, wordt een freinetleerkracht doorkneed van zijn pedagogische visie. Freinet zelf legde zijn pedagogische ideeën vast in wat hij "invarianten" noemde. 30 pedagogische kenmerken vertolken Freinets inzichten over de aard van het kind, over de reacties van het kind en over de opvoedende technieken.